بسیاری از مواد شیمیایی مورد استفاده در آزمایشگاهها پتانسیل خطرناکی دارند، به ویژه زمانی که تحت شرایطی مانند افزایش دما، فشار بالا یا ترکیب با مواد دیگر قرار گیرند.
MSDS چیست؟
برگه MSDS که کوتاه شده عبارت Material Safety Data Sheetاست، در اصل یک دفترچه راهنمای کامل برای شناخت و ایمنی کار با یک ماده شیمیایی به شمار میآید. این برگه اطلاعاتی در مورد ماهیت ماده شیمیایی، خطرات احتمالی آن و روشهای ایمنسازی و کنترل خطرات ارائه میدهد. به علاوه، برگه MSDS ممکن است در وب سایتهای تولیدکنندگان مواد شیمیایی با نام SDS نیز نمایش داده شود.
این دفترچه میتواند طیف گستردهای از اطلاعات را در اختیار شما قرار دهد. با این حال، از آنجا که تولیدکنندگان مواد شیمیایی در سراسر جهان بسیار متنوع هستند، ممکن است هر یک اطلاعات متفاوتی را ارائه دهند که این موضوع گاهی باعث سردرگمی کاربران میشود.
به همین دلیل، در سال 2004، انستیتو ملی استاندارد آمریکا (ANSI) فرمت استانداردی تحت شماره ANSI Z400.1-2004 پیشنهاد داد که شامل 16 بخش مشخص است. امروزه اکثر کشورهای جهان این استاندارد را پذیرفتهاند و MSDSها را بر اساس این قالب تنظیم میکنند. این نوع MSDS که شامل 16 قسمت است، به عنوان فرمت پیشرفته شناخته میشود.
چه اطلاعاتی از طریق MSDS ارائه میشود؟
وجود برگه اطلاعات ایمنی مواد به همراه ماده شیمیایی مورد نظر، اطلاعات ضروری را در اختیار مصرف کننده قرار میدهد تا با آگاهی کامل از خطرات احتمالی، از آسیبها و خسارات ناشی از استفاده نادرست، جابجایی یا نگهداری غیر اصولی ماده جلوگیری کند.
این اطلاعات شامل نحوه صحیح استفاده از ماده، شرایط مناسب برای نگهداری (مانند دما و نوع محیط)، نکات ایمنی در هنگام جابجایی و ذخیرهسازی و همچنین روشهای مقابله با خطرات احتمالی در صورت بروز حادثه است. بنابراین، مصرف کننده با داشتن درک جامعی از ویژگیهای ماده شیمیایی، قادر خواهد بود اقدامات ایمنی ضروری را به درستی اجرا کند.
بندهای مهم در برگه MSDS
بند 2- شناسایی خطرات
در این قسمت، خطرات بالقوهای که ممکن است هنگام استفاده از ماده شیمیایی شما را تهدید کنند ذکر میشود. این خطرات میتوانند شامل مواردی مانند خورندگی، سوزانندگی، سمیت، آلایندگی و غیره باشند. همچنین، علائم هشداردهنده مربوط به ماده شیمیایی در این بخش درج میشود.
علائم هشدار مواد شیمیایی
علائم هشداردهنده در بند 2 به مصرف کننده کمک میکنند تا بهسرعت ماهیت خطرناک ماده را درک کند و اقدامات پیشگیرانه لازم را انجام دهد.
بند 14- اطلاعات مربوط به حمل و نقل
این بخش شامل اطلاعات مربوط به حمل و نقل ماده شیمیایی، بسته بندی مناسب، و موارد ایمنی قابل توجه در هنگام جابجایی آن است. همچنین کدی تحت عنوان UN Number که یک عدد 4 رقمی است، در این بند قرار دارد. اگر ماده شیمیایی دارای UN Number باشد، نشان دهنده خطرناک بودن آن برای حمل و نقل است و باید تحت شرایط خاصی بستهبندی و جابجا شود.
علاوه بر این، اگر ماده خطرناک باشد، کلاس خطر آن نیز در بند 14 مشخص میشود.
انواع کلاس خطر مواد شیمیایی
مواد شیمیایی بر اساس ماهیت خطراتی که ایجاد میکنند، در دسته بندیهای گوناگونی طبقه بندی میشوند.
- مواد منفجره (Explosives)
- گازهای قابل اشتعال یا سمی (Gases)
- مایعات قابل اشتعال (Flammable Liquids)
- جامدات قابل اشتعال (Flammable Solids)
- مواد اکسید کننده و پراکسیدهای آلی (Oxidizing Substances and Organic Peroxides)
- مواد سمی و نیز مواد عفونی (Toxic & Infectious Substances)
- مواد رادیواکتیو (Radioactive Materials)
- مواد خورنده (Corrosive)
- مواد و کالاهای خطرناک متفرقه (شامل موادی با خطر زیستمحیطی)
(Miscellaneous Dangerous Substances and Articles, Including Environmentally Hazardous Substances)
این اطلاعات به شما کمک میکند تا در هنگام کار با مواد شیمیایی، آگاهی کاملی از خطرات و نحوه برخورد ایمن با آنها داشته باشید.
